Aquarelpapier kiezen: waar moet je op letten?

Dit is het tweede blog in mijn serie over aquarelverf, aquarelpapier en penselen. In mijn vorige blog vertelde ik welke aquarelverf ik zou aanraden als je net begint. Deze keer gaat het over het papier waarop je schildert.

Toen ik zelf met aquarel begon, had ik al jaren ervaring met acrylverf. Toch vielen mijn eerste aquarellen behoorlijk tegen. Ik gebruikte prima studieverf van Winsor & Newton Cotman, maar schilderde op aquarelpapier uit een hobbywinkel.

Pas later ontdekte ik hoeveel verschil goed aquarelpapier maakt. Natuurlijk had ik inmiddels ook meer ervaring opgedaan, maar het papier speelde zeker een belangrijke rol.

Je kunt nog zulke goede verf gebruiken, maar op minder geschikt papier gedraagt die verf zich anders dan je verwacht. Daarom is het belangrijk om niet alleen aandacht te besteden aan je verf, maar ook aan het papier waarop je schildert.

Gebruik echt aquarelpapier

Mijn eerste advies is simpel: gebruik papier dat speciaal voor aquarel is gemaakt.

Gewoon tekenpapier of mixed media papier is meestal minder geschikt voor schilderen met veel water. Het kan gaan bobbelen, beschadigen of de verf anders opnemen dan je verwacht.

Je hoeft niet meteen het duurste papier te kopen. Ook met betaalbaar aquarelpapier kun je prima oefenen en ontdekken hoe je met water en verf werkt.

Cellulose of katoen?

Een belangrijk verschil tussen aquarelpapiersoorten is het materiaal waarvan ze zijn gemaakt.

Cellulosepapier wordt gemaakt van houtvezels (houtpulp)  en is meestal betaalbaar. Het is een prima keuze voor oefeningen, kleurswatches en het uitproberen van technieken.

100% katoenpapier is duurder, maar neemt water op een andere manier op en houdt het langer vast. Daardoor heb je meer tijd om met natte verf te werken en kleuren mooi in elkaar te laten overvloeien. Vooral bij nat-in-nat schilderen merk je het verschil.

Dat betekent niet dat je als beginner meteen katoenpapier nodig hebt. Het hangt vooral af van de manier waarop je schildert en hoeveel water je gebruikt.

Mijn favoriete middenweg

Welke dikte kies je?

De dikte van aquarelpapier wordt aangegeven in gram per vierkante meter (g/m²).

300 g/m² is een veelgebruikte dikte voor aquarel. Dit stevige papier kan behoorlijk wat water opnemen en blijft beter vlak dan dunner papier.

Voor oefeningen en kleurstudies is iets dunner papier ook prima. Werk je graag met veel water, dan zou ik kiezen voor 300 g/m².

Welke structuur past bij jou?

Aquarelpapier is verkrijgbaar in drie structuren:

Hot Press is glad papier. Het is geschikt voor fijn detailwerk en kan prettig zijn wanneer je aquarel combineert met pen of fineliner.

Cold Press heeft een lichte structuur en is een goede allround keuze. Zelf werk ik het liefst op deze structuur. Je kunt er veel verschillende technieken mee gebruiken en het oppervlak geeft je schilderingen net wat meer karakter.

Rough heeft een grove structuur die duidelijk zichtbaar kan zijn in je schilderij. Dat kan mooie effecten opleveren, maar vraagt soms ook om een andere manier van werken.

Weet je nog niet welke structuur je prettig vindt? Dan zou ik beginnen met Cold Press.

Helder wit of natuurwit?

Aquarelpapier is verkrijgbaar in helder wit en in warmere tinten, zoals natuurwit of off-white.

Omdat je bij aquarel vaak het wit van het papier gebruikt voor de lichte delen in je schilderij, heeft de kleur van het papier invloed op het eindresultaat. Op helder wit kunnen kleuren anders overkomen dan op een warmere ondergrond.

Welke tint je kiest, is vooral een kwestie van persoonlijke voorkeur.

Een schetsboek, blok of losse vellen?

Je kunt aquarelpapier op verschillende manieren kopen: als losse vellen, in een blok of als schetsboek.

Een aquarelblok bestaat uit vellen papier die aan alle vier de kanten aan elkaar zijn verlijmd. Hierdoor blijft het papier tijdens het schilderen plat en gaat het niet bobbelen. Je hoeft het papier dan niet eerst rondom met tape vast te zetten.  Na het drogen kun je het vel met een paletmesje of een ander plat, dun hulpmiddel voorzichtig losmaken. Daarvoor is meestal een klein stukje van de rand niet verlijmd.

Een aquarelschetsboek vind ik zelf erg handig voor oefeningen. Je hebt alles bij elkaar en kunt makkelijk verschillende kleuren, mengingen en penseelstreken uitproberen.

Hahnemühle maakt fijne aquarelschetsboeken, zowel van cellulosepapier als van katoenpapier. Voor oefeningen en kleurstudies gebruik ik graag cellulosepapier. Daarvoor heb ik geen duur katoenpapier nodig.

Voor grotere schilderingen vind ik een aquarelblok of losse vellen juist prettig.

Is 100% katoenpapier het geld waard?

Ik heb zelf ooit twee blokken Arches 100% katoenpapier gekocht. Ik had er veel goede verhalen over gelezen en wilde het graag uitproberen. Het is inderdaad prachtig papier.

Toch merk ik dat ik er zuiniger mee omga omdat het duur papier is.  Even wat verf uitproberen of experimenteren doe ik liever op goedkoper papier.

En dat vind ik eigenlijk het nadeel van heel duur papier: je kunt het gevoel krijgen dat ieder vel meteen goed moet worden. Terwijl je juist veel leert door te oefenen, kleuren uit te proberen en fouten te maken.

Daarom gebruik ik verschillende soorten papier naast elkaar. Cellulosepapier voor oefeningen, mijn papier met 30% katoen voor veel schilderingen en 100% katoenpapier wanneer ik daar bewust voor kies.

Welke merken aquarelpapier zijn geschikt?

Er zijn veel merken en de prijzen verschillen behoorlijk. Hieronder vind je een aantal voorbeelden om je op weg te helpen.

Cellulosepapier

• Canson XL Watercolor

• Clairefontaine Aquapad

• Fabriano

• Hahnemühle Britannia

• Van Gogh aquarelpapier

Dit zijn opties om te bekijken als je vooral wilt oefenen, kleuren mengen en technieken uitproberen. De eigenschappen verschillen per uitvoering.

Papier met katoen

• Winsor & Newton aquarelpapier met 30% katoen

Dit is mijn persoonlijke favoriet als ik een goede balans zoek tussen prijs en kwaliteit.

100% katoenpapier

• Winsor & Newton Professional Water Colour Paper

• Fabriano Artistico

• Baohong Artist

• Meeden

• Arches  en er zijn er nog veel meer. 

Binnen deze merken zijn verschillende soorten verkrijgbaar. Let daarom bij het kopen niet alleen op het merk, maar ook op het materiaal, de dikte en de structuur. Probeer eerst een klein blok of enkele losse vellen. Zo ontdek je welk papier bij jouw manier van schilderen past.

Mijn advies als je net begint